Connect with us

Dersim News, Dersim Haber, Dersim, Tunceli Haber, Dersim Haber Sitesi, Dersim Haberleri, Tunceli Haberleri,Dersim 38, Kırmancki, Zazaca, Dersimce, Alevi Haberleri, Pülümür, Hozat, Ovacık, Mazgirt, Nazımiye, Çemişgezek, Haber,Alevi Haber, Alevi Haberleri,

“Devletin temel hedefi anadillerin, eğitim dili olmasının önüne geçmek”

Kırmancki

“Devletin temel hedefi anadillerin, eğitim dili olmasının önüne geçmek”

Anadolu’da Türkçe dışında birçok dil bu tehlike ile yüz yüze. Özellikle anadili tehlike altında olanlara çağrı yapalım dedik.

Sosyal medyada paylaşın
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

Seçmeli anadil dersleri hakkında devletin asıl amacının, anadillerin eğitim dili olmasının önüne geçmek olduğunu söyleyen Hıdır Eren; “İnsanların anadilini seçmeli ders olarak seçmesi kadar abes bir şey yok” dedi.

Haber: Barış Kop

Zaza Dil ve Kültür Derneği’nin (Zaza-Der) çağrısıyla Hemşin Kültürünü Araştırma ve Yaşatma Derneği (HADİG), Gürcü Kültür Evi, İstanbul Kafkas Kültür Derneği, Laz Enstitüsü ile Pomak Dernekleri Federasyonu, 21 Şubat Dünya Anadil Günü dolayısıyla bir araya geliyor.

Yok olmakla yüz yüze kalan farklı dillerin ve kültürlerin kurumları, 22 Şubat günü İstanbul Bahçeşehir Üniversitesi’nde “Anadilimi örtün üstüme, çıplağım” temasıyla ortak bir etkinlik düzenleyecek.

Etkinlik öncesi Zaza-Der ikinci başkanı Hıdır Eren ve Laz Enstitüsü Yönetim Kurulu üyesi İsmail Avcı Bucaklişi ile konuştuk.

“Her kültürün dili birlikte ölüyor”

Anadili tehlikede olanlara çağrıda bulunduklarını söyleyen Zaza-Der ikinci başkanı Hıdır Eren, yapılması planlanan etkinlikle ilgili olarak; “Bizim derdimiz bir mesaj vermek. Mesaj kaybolan diller. Bu noktada duyarlı olmak, farkındalık oluşturmak gerekiyor. Anadolu’da Türkçe dışında birçok dil bu tehlike ile yüz yüze. Özellikle anadili tehlike altında olanlara çağrı yapalım dedik. Farklı kültürel gruplarla ilk defa bir araya geliyoruz. Her kültürün dili aslında birlikte ölüyor. Öncelikle birbirimizi tanıyalım dedik” ifadelerini kullandı.

Zazaca için farkındalık projesi: Bingöl ve Diyarbakır valiliklerinden izin çıkmadı

İstanbul Zaza-Der tarafından “Zazaca Savunuculuk ve Farkındalık Projesi” kapsamında 2019-2020 eğitim-öğretim yılını kapsayan bir dizi çalışma yürütüldü. Tunceli, Bingöl ve Diyarbakır’da yapılması planlan proje, Bingöl ile Diyarbakır valiliklerinin engeline takılırken; derneğin çalışmalarına dair konuşan Hıdır Eren şunları söyledi:

“Bu Avrupa Birliği’yle ortak bir proje ve proje kapsamında aslında ilk başta üç ilde bu işi yürütmeyi düşünmüştük. Tunceli, Bingöl ve Diyarbakır. İzin almak için üç ilin valiliğine müracaat ettik. Velilere bire bir ulaşmak çok zor. Okullar bu konuda çok önemli olduğu için izin almamız gerekiyordu. Bingöl ve Diyarbakır valiliklerinden izin çıkmadı. Bu nedenle projeyi revize etmek zorunda kaldık. Tek ille sınırladık. Pilot bölge olarak seçtik.

Tunceli’deki çalışmalarımızın temel hedefi aslında orada bir farkındalık oluşturmaktı. Yani Zaza dili müdavimlerinde, Zazaca’nın yok olmakta olduğuna dair bir duyarlılık oluşturup, verilen hakkı kullanma doğrultusunda insanları yönlendirebilmek, motive edebilmek.”

“Devletin temel hedefi anadillerin, eğitim dili olmasının önüne geçmek”

Anadolu’da yaşayan diller ve lehçeler adı altında 2012 yılında okullarda seçmeli derslerin koyulduğunu söyleyen Eren, “Devletin oradaki esas hedefi, anadillerin eğitim dili olmasının önüne geçmek aslında. Avrupa’ya “Biz seçmeli ders olarak koyduk” demek için yani. Yoksa insanların anadilini seçmeli ders olarak seçmesi kadar abes bir şey yok” dedi.

Eren, yola çıkışlarının temel amacının duyarsızlığı kırmak olduğunu belirtti ve şöyle konuştu:

“Ortaokulda okuyan çocukların anne, babaları da ana dillerini bilmiyor. Çocukların dedeleri, neneleri biliyor. Ama onları da çocuklar asimile ediyor. Çocuklar Türkçe konuştuğu için nene ve dede mecburen onlarla Türkçe konuşuyor. “Bunu bir şekilde tersine çevirebilir miyiz?”, düşüncesi oluştu bizde. Yani çocuk okula gittiğinde Zazaca seçmeli dersi tercih eder ve alırsa en azından o gün eve geldiğinde birkaç sözcük söyleyecek. Bu birkaç sözcük belki anne ve babayı da motive edecek. Yani Zazaca’nın evde tekrardan konuşulmasına dair bir şeyler yapabilir miyiz düşüncesi vardı. Bu düşünceyle bu projeyi yazdık ve yola çıktık.”

“İdareciler ve öğretmenler, “Acaba başıma bir iş gelir mi?” diye korkuyor”

Kendisi de bir eğitimci olan Eren, çalışma sırasında bölgede yaşanan sıkıntılara da değinerek, “Projeyi yürütenler olarak kamuda çalışan insanları biliyoruz. Yani kamu çalışanları korkak, çekingen oluyor. Acaba başıma bir şey gelir mi diye düşünüyor. Zazaca’nın bu nedenle çoğunlukla tercih edilmediğini düşünüyorduk. Özellikle okul müdürleri kendilerine bir şey söylenmesin, dikkat çekmesin diye seçmeli derslerle ilgili formları dağıtırlarken, içinde Zazaca’ya yer vermiyor. Yani 20 tane seçmeli ders var ama onlar kendilerince uygun gördüklerini forma eklemiş.

Dolayısıyla şöyle bir yöntem belirledik. İlk olarak valilikten izin almak. Milli Eğitim’i haberdar etmek. Milli Eğitim kanalıyla bütün okullara yazı çıkarmak. Üç ili temel alan projeyi yazarken ilk olarak hedefimizi yüzde kırk olarak belirlemiştik. Sonra revize edince hedefimizi yüzde yüz yazdık. Dedik ki biz, yüzde yüz bir artış ön görüyoruz.

Yüzde 134’lük bir artış yakalandı

Bu hedefi yakalamak için yolun okullardan geçtiğini düşünüyorduk ki, bunda da yanılmadık zaten. Sahada iki önemli sıkıntı vardı. Birisi mevut hakim siyasi görüş. İkincisi de okullardaki yönetici ve öğretmenlerin çekinceleri. Bu iki durum Zazaca’nın seçilmesini engellemişti. Okulların hepsinde aştık mı derseniz; hayır. 135 tercih vardı. Yüzde yüz artışla 270’e çıkaracağımızı düşünmüştük. Sayı 316’ya çıktı. Hedefimizin üzerinde yani yüzde 134’lük bir artış yakaladık. Hedefimizi tutturduğumuz için sevindik ama sayıya üzüldük. Ben 500’ün altına düşmeyiz diye düşünmüştüm oysa” şeklinde konuştu.

“Yerli öğretmenler dil üzerinde müthiş bir bariyer oluşturmuşlar”

Kürt ve Zaza öğretmen ve idarecilerin, dilin öğrenilmesi noktasında büyük bir engel oluşturduklarını ifade eden Eren, şunları söyledi:

“Sahaya çıkınca şunu gördük. Birincisi, yerli öğretmen ve idareciler yani Kürt ve Zaza öğretmenler diyeyim, müthiş bir bariyer oluşturmuşlardı. Bölge dışından gelen öğretmenler ise dilin ölmesine üzülüyor, yok olmasını istemiyor. Yerli öğretmenlere göre bu dilin ekonomik bir getirisi yok. Hatta o yörede yaşayanların kendi dillerinin yok olduğundan da çok haberleri yok, bunun farkında değiller. Kendi aralarında artık kullanmıyorlar bu dili. Metropolde yaşayan insanlar dilin yok olduğunu fark etmeye başlamış.

Bölgede zaten temel bir eğitim sorunu mevcut

Hıdır Eren

Görüştüğümüz ilçe milli eğitim müdürlükleri ve kaymakamlar projeye sıcak bakmışsa, oradaki okullara daha rahat girdik. Veli toplantılarına korkmadan bizi çağırabildiler. Ancak ilçe milli eğitim müdürlüğü ve kaymakamlık projeye uzak durduysa, türlü bahaneler sergilemişse; özellikle Çemişgezek ve Pertek’te onu gördük; orada zorlandık. Ovacık ve Pülümür kaymakamlıkları ile ilçe milli eğitim müdürlükleri projeye olumlu tavır takındılar. Mesela Nazımiye’de şunu gördük. Aşırı bir korku var. İdareciler yok. Okula öğretmenler bakıyor. Temel bir eğitim sorunu da zaten var yani.”

“Elazığ’da yaşanan o ana dair hissettiğim: ‘Yine ketenpereye geldik’ dedim”

Hıdır Eren, Elazığ’da yaşanan deprem sonrası enkaz altında kalan bir kadın ile Kürtçe iletişim kuran UMKE görevlisinin, sosyal medyada da epey dolaşan videosuyla ilgili olarak ise “Elazığ’da yaşanan o ana dair hissettiğim şuydu; Kürtler bu konuda oldukça politize olmuşlar. Dedik ya Zazalar’ın farkındalığı yüzde 1 ise, Kürtler’de bu oran yüzde 90’dır. O göçüğün altındaki herkesin Zaza olduğunu bile bile ısrarla Kürtçe konuşmaya çalışıyor. O kadındaki Kürt bilinciyle alakalı bir şeydi. Hissettiğim oydu. Burada da biz ketenpereye geldik dedim. Diğer yandan bakarsan evet ana dilin önemi ortaya çıkıyor. Bir başka pencereden bakarsak başka bir şey ortaya çıkıyor” dedi.

O Ses Türkiye’de Kürtçe ninni için izin istenilmesi

Acun Ilıcalı’nın bir programında Kürtçe bir ninni söylemek için izin isteyen yarışmacıyı sorduğumuz Eren; “O programda biri çıktı bağıra bağıra Lazca söyledi. Yani Kürt gibi böyle kısa kısa değil. Oraya katılan birçok kişi Kürt ve Zaza. Onlar neden kendi dillerinde bir şey söyleyemiyor? Çünkü çekiniyor. Lazca’nın öyle bir çekincesi yok. Onlarda öyle bir korku yok. Devlet tarafından bir tehdit hissiyatı yok” ifadelerini kullandı.

Sosyal medyada paylaşın
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
Continue Reading
You may also like...
Click to comment

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

16 + 6 =

More in Kırmancki

To Top