Connect with us

Dersim News, Dersim Haber, Dersim

Dersim Katliamı’ndaki O Fotoğrafın Sırrı Ortaya Çıktı

Dersim 38

Dersim Katliamı’ndaki O Fotoğrafın Sırrı Ortaya Çıktı

Mehmet Yıldız tarafından yazılan Dersim’in Etno-Kültürel Kimliği ve 1937-1938 Tertelesi adlı kitap, “Dersim Katliamı”nda yaşanan vahşeti gözler önüne serdi. O dönem çekilen ve Dersim Katliamı’nın simge fotoğraflarından biri olan görüntüyle ilgili 74 yıl sonra ortaya acı bir gerçek çıktı.



1937 ve 1938’de yaşanan “Dersim Katliamı” ile ilgili sözlü ve yazılı bir çok kaynak mevcut.

Ancak Chiviyazıları Yayınevi’nden çıkan ve Mehmet Yıldız tarafından yazılan Dersim’in Etno-Kültürel Kimliği ve 1937-1938 Tertelesi adlı kitap , o dönemde yaşanan katliamları belgeleriyle gözler önüne serdi.

Kitabın en çarpıcı bölümünü ise Dersim 1937-1938 Sözlü Tarih Projesi Yönetici Yaşar Kaya tarafından “Bir Fotoğrafın Tanıklığı” başlıklı önsöz oluşturuyor.

Dersim’e yönelik yapılan askeri harekat döneminde çekilen ve “Dersim katliamı” görüntülerinde simgeleşen bir fotoğrafın perde arkasını yazan Yaşar Kaya, o fotoğrafta askerlerin önünde yer alan herkesin kurşuna dizildiğini, sadece bir kişinin kurtulduğunu belirtiyor.

Kurtulan kişi ise o fotoğrafta yok, ama 74 yıl sonra yapılan bir yüzleşme o fotoğrafın sırrını da ortaya çıkardı.

dersim-katliami-koe-sipe-1938

Salman Yeşildağ’ın kızkardeşi askerlerin önünde ayakta duranlardan sol taraftan üçüncü kisi (kollari önde baglanan)


Yaşar Kaya’ya konuşan Salman Yeşildağ, bu katliamdan sağ kurtulduğunu ve 74 yıl sonra kendisine gösterilen fotoğraftaki herkesin katledildiğini, içlerinden birinin ise kendi kız kardeşi olduğunu söyledi.

Yeşildağ, o fotoğrafta ayrıca 4-5 kişiyi daha tanıdığını gözleri dolarak anlatıyor.

Yaşar Kaya, kitabın önsözünde “Bir Fotoğrafın Tanıklığı” adlı bölümü şu sözlerle anlatıyor:

“Kapaktaki fotoğrafta görülen Dersimliler, 1938 yılında Koo Sıpe/Hopıke mevkiinde topluca katledildiler. O zamanlar küçük bir çocuk olan Salman Yaşildağ bu katliamdan kurtuldu.

Tanığın anlatımına göre Ağustos 1938’de asker, Xeçe, Oxe, Sırce, Galvosu, Pax ve diğer çevre köylerden yüzlerce sivili toplayarak Koo Sıpe/Hopıke mevkiine getirdi. Kadın ve çocukları erkeklerden ayırarak iki ayrı kafile oluşturdular. Kadınları ve çocukları tepenin arka tarafına götürdüler.

alman Yeşildağ’ın babası oğluna “Git Hozatlı çerçinin arkasında otur, çerçinin oğlu olduğunu söyle” diyor. Salman Yeşildağ, babasının söylediğini yapıyor. Hozatlı çerçi, “evet, bu çocuk benim oğlumdur” dediği için Salman Yeşildağ öldürülmekten kurtuluyor.

Bir süre sonra erkek kafilesi ağır makinelilerle taramka suretiyle öldürülüyor. Kadın ve çocukların bulunduğu kafile de aynı anda yani bu fotoğrafın çekilmesinden hemen sonra fotoğrafta görülen askerler tarafından topluca kurşuna diziliyor.

Kurşuna dizilen insanlar, tüm kurbanların öldüğünden emin olmak için askerler tarafından tek tek kontrol ediliyor. Can çekişen yaralılar süngülenerek öldürülüyor. Kadınların üzerinde bulanan altın ve değerli ziynet eşyalarına el koyuluyor.

Ölüler gönlerce güneşte çürümeye terkediliyor. Bazı şahıslar akrabalarının cesetlerini aile mezarlığına taşıyarak defnediyorlar. Cesetleri bir kısmı da kurda kuşa yem oluyor.

KIZ KARDEŞİNİ O FOTOĞRAFTA GÖRDÜ

Israrla tekrarladığımız tüm tekliflerimize rağmen, Salman Yeşildağ Dersim 1937-38 sözlü Tarih Projesi çerçevesinde mülakat yapmayı ilk sıralar kabul etmedi. 2011 Temmuz ayında Dersim merkezinde bulunan Dersim 1937-38 Sözlü Tarip Projesi bürosunu ziyaret etti. Söz konusu fotoğrafı bilgisayardan göstererek fotoğrafta görünen insanlardan kimseyi tanıyıp tanımadığını sorduk. Fotoğrafa dikkatlice baktıktan sonra, uzun bir süre sessiz kaldı. Sonra gözyaşları içinde “Wuy phepo, phepo!” dedi. Fotoğraftaki 12-13 yaşlarındaki kız kardeşini tanımıştı. Xatun o zamanlar o yaşlarda olmasına rağmen nişanlıymış. Ayrıca Salman Yeşildağ, Xeca Qendıce, Duza Khali, Gulusa çena Ap Memede Yauji, Mela Rayveri, analığa xo Gule, Ağze adlı şahısları da tanımıştı.

Salman Amca, 74 yıl sonra kız kardeşinin fotoğrafını görmüştü….”

Mehmet Yıldız, kitabında ayrıca Genelkurmay Başkanlığı’nın belgelerinden bir derleme yapıp, Dersim harekatının evrelerini belgeleriyle ortaya çıkarmış.

cnnturk

Sosyal medyada paylaşın
        
   
Click to comment

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

7 + four =

More in Dersim 38

To Top